Viettel sẵn sàng hỗ trợ chính phủ lọc các nội dung xấu trên không gian mạng
Không gian mạng phát triển bùng nổ là cơ hội cho nhiều lĩnh vực, đặc biệt là dịch vụ số, tăng trưởng mạnh mẽ tuy nhiên cũng tiềm ẩn nhiều hậu quả khó lường từ những nội dung xấu, độc nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Về vấn đề này, Viettel Family đã có buổi trao đổi với đồng chí Lê Minh Hưng, Giám đốc Trung tâm Không gian mạng.
Trong cuộc họp mới đây về Công tác quản lý quảng cáo trên nền tảng Youtube, Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng đã “đặt hàng” các đơn vị về việc xây dựng một công cụ lọc các video có nội dung xấu, độc trên Youtube. Theo anh, việc xây dựng một công cụ như vậy có khả thi hay không?
Giám đốc Trung tâm Không gian mạng Lê Minh Hưng: Trước hết phải khẳng định hiện nay trên Youtube có quá nhiều nội dung tiếng Việt vi phạm bản quyền, kích động bạo lực, nhảm nhí, không tốt cho sự phát triển của xã hội Việt Nam. Đây đúng là một vấn đề nhức nhối mà chúng ta: Chính phủ, doanh nghiệp và toàn xã hội phải chung tay cùng giải quyết.
Theo tôi, việc xây dựng một công cụ sử dụng các công nghệ AI để phát hiện các video có nội dung xấu, độc trên Youtube là khả thi, và thực tế là Viettel đã tiến hành nghiên cứu công cụ này, đang áp dụng phục vụ trong lĩnh vực hẹp, phục vụ cho nội bộ Viettel. Ngoài ra cũng có thể huy động sức mạnh cộng đồng để cùng nhau chỉ ra các nội dung xấu độc. Tuy nhiên, đó chỉ là bước phát hiện nội dung, còn để chặn lọc được các nội dung độc hại một cách triệt để, đúng như mong muốn của Bộ trưởng, thì không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà cần kết hợp cả đấu tranh pháp lý và sự chung tay giúp sức của cộng đồng.
Về phía Viettel, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ chính phủ công cụ có khả năng chỉ ra những video xấu, độc theo định nghĩa của Chính phủ. Vấn đề là cần có hành lang pháp lý và định nghĩa rõ ràng thế nào là nội dung xấu độc.
Đồng chí Lê Minh Hưng, Giám đốc Trung tâm Không gian mạng
Là một DN về công nghệ, viễn thông, Viettel có tự tin sẽ làm được một công cụ là bộ lọc các video xấu, độc trên Youtube hay không? Theo như Bộ trưởng Hùng, hiện nay chúng ta đang phụ thuộc vào hệ thống kiểm duyệt của Youtube, nên cần thiết phải tự mình viết ra một bộ lọc áp dụng trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
Như tôi đã nói, chúng ta chỉ có thể dùng công nghệ hoặc cộng động để chung tay phát hiện các nội dung độc hại, còn việc chặn lọc, gỡ bỏ video là trách nhiệm của nền tảng (platform), mà cụ thể ở đây là Youtube phải làm.
Bộ Thông tin và Truyền thông đã từng gửi yêu cầu gỡ bỏ 50.000 nội dung xấu, tuy nhiên sau khi chuyển sang để Youtube gỡ bỏ thì chỉ còn dưới 10.000 trường hợp. Lý do Youtube không loại bỏ tất cả nhưng video trên là do Youtube đang vận hành theo luật của họ chứ không theo sự chỉ đạo của cơ quan công quyền Việt Nam.
Về bản chất, Youtube cũng rất tôn trọng luật của từng quốc gia, tuy nhiên họ cần một bộ quy chuẩn được công nhận và ban hành. Đây là điều mà Việt Nam đang thiếu. Cho dù có công cụ trong tay, nhưng nếu không có những chính sách từ Chính phủ thì công cụ đó của Viettel cũng không phát huy được hiệu quả. Luật chỉ có thể chỉ ra những nội dung vi phạm luật. Thế nhưng, nếu có một mảng nội dung nhảm nhí, kém chất lượng, vi phạm đạo đức, không phù hợp với thuần phong mỹ nhưng không vi phạm pháp luật thì cũng cần được điều chỉnh bằng sức mạnh cộng đồng thông qua việc gửi cảnh báo (report) hoặc ấn nút dislike đối với các nội dung không có lợi.
Cũng trong cuộc họp nói trên, đại diện VCCorp cho rằng, để viết ra một công cụ lọc video xấu độc là gần như không khả thi, vì khi chúng ta can thiệp vào hệ thống của Youtube với tần suất lớn, phía họ sẽ phát hiện chúng ta dưới dạng spam, nên sẽ ngăn cản. Anh có đánh giá như thế nào về vấn đề này?
Tôi đồng ý đây là việc mà Youtube cần phải tự làm để đáp ứng luật pháp Việt Nam. Việc chúng ta cần làm là xây dựng một hành lang pháp lý phù hợp để điều chỉnh. Tuy vậy, chính phủ Việt Nam vẫn cần trang bị các công cụ đủ mạnh để giám sát việc thực thi này của Youtube.
Để ngăn chặn video có nội dung xấu độc, cũng như các hoạt động quảng cáo gắn liền với video xấu độc, theo anh, cần có những phương án như thế nào để phù hợp trong bối cảnh hiện nay?
Để một MXH phát triển có 3 nhân tố đóng vai trò quan trọng là Người dùng (user, viewer), Nhà sản xuất nội dung (content creator), và Nhà sử dụng dịch vụ quảng cáo. Để không gian mạng được “sạch”, chúng ta cần có những tác động cần thiết đến 3 nhóm đối tượng trên.
Đối với nhóm người dùng, không nên khuyến khích các nội dung xấu trên MXH (xem, like), vì nếu có lượng tương tác càng tốt thì những nội dung đó càng xuất hiện nhiều hơn. Cần phản đối (dislike) những nội dung kém chất lượng. Trở thành người sử dụng MXH thông minh cũng chính là cách những người dùng bình thường tự mang đến một môi trường mạng “sạch” cho bản thân mình và những người xung quanh.
Đối với những nhà sản xuất nội dung, hiện tại có 2 dạng. Một là những người có ảnh hưởng, định hướng dư luận như KOLs, streamer, influencer chuyên nghiệp. Số lượng này không quá lớn, với sự hỗ trợ của các công cụ phát triển thì tôi nghĩ có thể chỉ ra được với Bộ TT&TT, và họ cần tuân thủ những điều luật nhất định nếu muốn đăng tải các nội dung lên MXH. Như hiện nay tại Việt Nam, chúng ta đã có những điều luật cấp phép biểu diễn cho nghệ sĩ thì với thế giới mạng cũng cần có những chính sách tương tự, qua đó điều chỉnh ảnh hưởng của những nhà sản xuất nội dung tới cộng đồng, hạn chế những thứ đi ngược lại thuần phong mỹ tục.
Nhóm thứ hai là những người sản xuất nội dung chuyên nghiệp (có bật kiếm tiền trên Youtube). Nhóm đối tượng này đông và khó kiểm soát hơn nhóm gây ảnh hưởng. Tuy nhiên, vẫn có thể điều chỉnh được nếu có quy định về ngành nghề, về thuế thu nhập cá nhân và thực hiện giám sát bằng dòng tiền chuyển về từ Yotube.
Nhóm cuối cùng là Doanh nghiệp – đối tượng sẵn sàng chi tiền cho quảng cáo trên nền tảng Youtube. Thực ra chúng ta có quyền lực nhưng chúng ta không biết. Mỗi doanh nghiệp thì chỉ là quyền lực nhỏ, nhưng toàn bộ doanh nghiệp tại Việt Nam là một quyền lực lớn, có thể điều chỉnh được Youtube. Bản thân doanh nghiệp cần ưu tiên ngân sách quảng cáo cho các kênh có nhiều nội dung tốt.
Theo cá nhân tôi, vấn đề không phải nền tảng không làm được mà là họ đang không làm. Với quyền lực người chi trả, doanh nghiệp nên cùng nhau góp tiếng nói để Youtbe phải thay đổi. Trên thế giới, Youtube là nền tảng phân phối video tốt nhất nhưng không phải duy nhất. Nếu như các nền tảng không đáp ứng được nội dung lành mạnh, các doanh nghiệp hoàn toàn nên khuyến khích quảng cáo trên các nền tảng khác, mang đến sự cạnh tranh lành mạng trên miếng bánh thị trường tiềm năng này.
Việc các nhãn hàng bị gắn quảng cáo vào các video có nội dung xấu, độc, theo anh, bên khai thác quảng cáo (đơn vị trung gian) cần chịu trách nhiệm như thế nào?
Đúng là doanh nghiệp không thể biết quảng cáo của mình sẽ được xuất hiện trên video nào, nội dung có tốt hay không vì đó là trách nhiệm của nền tảng. Nhưng doanh nghiệp có trách nhiệm và quyền lực trong việc lựa chọn kênh quảng cáo, nền tảng hiển thị quảng cáo có nhiều nội dung tốt.
Vào những năm 2008 – 2012, nhiều mạng xã hội bùng nổ nhưng sau đó nhanh chóng thoái trào. Ở Việt Nam hiện nay, Facebook và Youtube đứng vị trí số 1 và số 2. Tuy nhiên, Facebook hay cả Youtube đều đang gặp phải nhiều vấn đề và bây giờ là cơ hội để các MXH khác mới hơn, thú vị hơn xuất hiện, đánh vào các thị trường ngách. Theo thống kê trên thế giới, hiện nay có khoảng hơn 100 MXH khác nhau sở hữu từ vài trăm nghìn đến vài triệu người dùng. Việt Nam cũng có thể có cơ hội với một số ngách nào đó. Tôi hi vọng sắp tới sẽ có nhiều nền tảng tốt xuất hiện tại Việt Nam để tạo ra sự cạnh tranh lớn hơn, có nhiều lựa chọn hơn cho cả người dùng lẫn doanh nghiệp cần quảng cáo.
Xin cám ơn đồng chí!
